MESNEVÎ’DE RAHMET KAPISINI KAPATAN HIRS / GREED IN MATHNAWI AS A CHARACTERISTIC THAT CLOSES THE GATE OF BLESSING

Semra TUNÇ

Öz


Mevlânâ, bütün eserlerinde, özellikle de Mesnevî’de Allah’ın kendisine halife olarak yarattığı insanın bu sıfatı hak edebilmesinin, nefsini terbiye ederek “şirk, küfür, kibir, gazap, kin,  zulüm, düşmanlık, hırs, tama, haset, acelecilik” gibi şeytanî vasıflardan kurtulmasıyla mümkün olduğunu örneklerle vurgular. Bir eğitim metodu olarak çoğunlukla vermek istediği mesajı zıddıyla öğretmeyi tercih eden Mevlânâ, insanın yaradılışta kendisine verilen bu değere layık olabilmesi ve meleklere eş mükemmel bir tıynete ulaşması için; “itaat, şükür, alçak gönüllülük, hilm, adalet, sevgi, kanaat, sabır” gibi müspet sıfatlarla donanması gerekliliği üzerinde durarak müspet ve menfi sonuçları da açıkça verir. İnsanın bu müspet sıfatları öne çıkarmasını sağlayacak çarpıcı teşbih ve nasihatlerle, kâmil insan olmasında ve gerçek kulluk şuuruna erişmesinde rehberlik eder.

 Şüphesiz bu şuura ulaşmayı engelleyecek menfi karakter özelliklerinden biri, belki de en başta geleni “hırs”tır. Mevlânâ,  Mesnevî’de bu konuyu “dünya hırsı, mal-mülk hırsı, mevki hırsı, yeme hırsı” gibi çeşitli alt başlıklara dair hikâyeler, teşbihler ve sosyal hayattan örneklerle ele almaktadır. Yazımızda, bu örnekler tespit edilerek, Mevlânâ’nın; insanın bu kötü huydan kurtulabilmesi için sunduğu telkin, ikaz ve öğütlerine dikkat çekmektedir.


Anahtar Kelimeler


Hırs; tamah; Mesnevî; Mevlânâ

Tam Metin:

PDF

Referanslar


CANAN, İbrahim (1988), Kütüb-i Sitte Muhtasarı Tercüme ve Şerhi, [18 Cilt], Ankara: Akçağ Yay.

MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN-İ RÛMÎ (1995), Mesnevî, C. I-IV, çev. Veled İzbudak; Gözden geçiren: Abdülbaki Gölpınarlı, 3. baskı, İstanbul: MEB Yay.

MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN-İ RÛMÎ (2000), Mesnevî ve Şerhi, C. I-IV, Şerheden: Abdülbaki Gölpınarlı, 3.baskı, İstanbul: Kültür Bakanlığı Yay.

ULUDAĞ, Süleyman (1991), Tasavvufî Terimler Sözlüğü, İstanbul: Marifet Yay.


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.