KADIOĞLU ŞEYH MEHMED VE İNŞİRÂHU’S-SADR ADLI MESNEVİSİ / MASNAWİ BY KADIOĞLU SHEIKH MEHMED NAMED İNŞİRÂHU’S-SADR

Vesile ALBAYRAK SAK

Öz


İnşirâhu’s-Sadr, Mantıku’t-Tayr’ın 1578’de Kadıoğlu Şeyh Mehmed tarafından yazılan tercümelerinden biridir. Eser 4859 beyittir. Fâilâtün/Fâilâtün/Fâilün aruz kalıbıyla yazılmış olup 30 bölüm, 160 hikâye 12 temsilden müteşekkildir. İnşirâhu’s-Sadr, Doğu edebiyatında kaynak eser olma özelliğine sahip Attar’ın Mantıku’t-Tayr’ının manzum bir tercümesidir. Mantıku’t-Tayr’ın edebiyatımızda 14. yüzyıldan başlayarak 18. yüzyıla kadar her yüzyılda tercüme ve benzerleri yazılmıştır. Gülşehrî’nin Mantıku’t-Tayr‘ı (1317), Ali Şir Nevâî’nin Lisânü’t-tayr’ı  (1498/1499),  İranlı Şemsî’nin Deh Murg ‘u(1514), Zaîfî’nin Gülşen-i Sîmurg’u  (d. 1559),  Ârifî Mehmed’in Ravzatü’t-Tevhid’i (d.1563),  İbrahim Gülşenî’nin Sîmurg-nâme’si (d. 1533), Şemseddin Sivâsî’nin Gülşenâbâd’ı   (d. 1595) ve  Fedâî Dede’nin Mantıku’l- Esrâr’ı (d.1635) bu eserlerdendir. Eserinden edindiğimiz bilgilere göre Kadığlu Şeyh Mehmed III. Murad döneminde yaşamıştır. Siroz’da ikamet ettiğini, Arapça ve Farsçayı çok iyi bildiğini, Şeyhî mahlasını kullandığını İnşirâhu’s-Sadr’dan öğrenmekteyiz. Attar ve Mevlânâ’ya olan sevgisi de yine eserinde açıkça görülmektedir. Mesnevi nazım şekliyle kaleme alınan İnşirâhu’s-Sadr 16. yüzyılda yazılmış olup vahdet-i vücut temasını işlemektedir.


Anahtar Kelimeler


Mesnevî; tercüme; Mantıku’t-Tayr; Kadıoğlu Şeyh Mehmed; Şeyhî; İnşirâhu’s-Sadr

Tam Metin:

PDF

Referanslar


ALBAYRAK SAK, Vesile, (2010), Kadıoğlu Şeyh Mehmed ve İnşirâhu’s-Sadr Mesnevisi (İnceleme-Metin), Konya: Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Yayımlanmamış doktora tezi).

ATEŞ, Süleyman, (1972), İslâm Tasavvufu, Ankara: Elif Mat.

CAN, Şefik, (2001), Konularına Göre Açıklamalı Mesnevî Tercümesi, İstanbul: Ötüken Yay.

FERİDÜDDİN ATTAR, (2006), Mantık Al-Tayr, (çev. Abdülbaki Gölpınarlı), Hasan Ali Yücel Klasikler Dizisi, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.

GÖLPINARLI, Abdülbaki, (1977), Tasavvuftan Dilimize Geçen Deyimler ve Atasözleri, İstanbul: İnkilap Kitabevi.

MEVLÂNA CELÂLEDDIN-I RÛMÎ, (1999), Mektuplar, (çev. Abdülbaki Gölpınarlı), İstanbul: İnkılap Kitabevi.

KONUK, A. Avni, (2004), Mevlâna Celâleddin-i Rûmî, Mesnevî-i Şerif Şerhi, İstanbul: Kitabevi Yayınları.

SÜREYYÂ, Mehmed, (1996), Sicill-i Osmânî Yahud Tezkire-i Meşâhir-i Osmâniye, (hzl. Ali Aktan vd.), C.3, İstanbul: Sebil Yayınevi.

ŞEYHÎ MEHMED EFENDİ, (1989), Vekâyiu'l-Fuzalâ, (hzl. Abdulkadir Özcan), İstanbul: Çağrı Yay.

TOPALOĞLU, Bekir - KARAMAN, Hayrettin, (1980), Arapça-Türkçe Yeni Kamus, İstanbul: Elif Ofset.

Türkçe Sözlük, (1988), Ankara: TDK.

ULUDAĞ, Süleyman, (1991), Tasavvuf Terimleri Sözlüğü, İstanbul: Marifet yay.


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.