MERKEZ-ÇEVRE DÜALİZMİ BAĞLAMINDA TAŞRANIN ONTO-POLİTİK DOĞASI ÜZERİNE ÇIKARIMLAR / INFERENCES ON THE ONTO-POLITICAL NATURE OF THE COUNTRY WITHIN THE CONTEXT OF CENTER-PERIPHERY DUALISM

İslam CAN

Öz


Türkiye’de siyaset, geçmişten bugüne her daim bir “merkez” temelinde şekillendirilmiştir. Merkez, hem yönetim gücünün belirleyicisi hem de idarenin uygulayıcısı konumunda olmuştur. Buna karşılık taşraya; merkezin hükümlerinin uygulayıcılığını yapmak ve merkezin askeri, tarımsal, beşeri ve bunun gibi birçok alandaki sermayeye dayalı ihtiyaçlarını karşılamak şeklinde roller biçilmiştir. Dolayısıyla merkez açısından taşra, siyasal sermaye bağlamında düşünüldüğünde, siyasal idareye ortak olabilme rüştüne haiz görünmemiştir. Bundan dolayı taşranın merkeze yönelik çeşitli refleksleri de ya görmezden gelinmiş ya da bastırılmaya çalışılmıştır. Böylelikle taşra; hem siyasal yönetim hem de toplumsal bağlamda, ötekileştirilen, dışlanan ve küçümsenen bir politikaya maruz kalmıştır. Oysa taşra, sadece merkezin iaşesini ve insan sermayesini karşılamakla mükellef coğrafi bir alan olmanın ötesinde bir rezerve ve pratiğe sahiptir. Taşra, gündelik siyasal yaşam pratikleri ve merkezi yakından takip etmesiyle, siyasetin önemli bir aktörüdür. Kaldı ki taşra, pasif ve güçsüz bir yapıya sahip gibi görünse de, esasında merkezi çepeçevre kuşatan bir yetkinlikte ve dirayettedir. Bu çalışmada, öncelikle merkez-çevre teorisi bağlamında taşranın tarihsel ve siyasal gelenek bakımından ne tür rollere sahip olduğu üzerinde durulacaktır.  Bununla birlikte bir çevre olarak taşranın siyasal kültürdeki konumu ele alınacaktır. Ayrıca taşranın geçmişten günümüze temsiliyetlerine ve siyasette ve idarede taşranın ötekileştirildiğine dikkat çekilecektir. Son olarak ise, günümüz taşrasından insan manzaralarına, toplumsal tiplere, siyasal aktörlere ve politik ilişkilere yer verilerek merkez-taşra diyalektiğinin görünümleri üzerinde durulacaktır.


Anahtar Kelimeler


Taşra; taşrada siyaset; taşra siyaseti; taşrada siyasal kültür; merkez-çevre düalizmi.

Tam Metin:

PDF

Referanslar


AKDOĞAN, Yalçın (2008). “Yerel Siyaset-Kavramlar”. Yerel Siyaset İstanbul: Okutan Yay. 9-14.

ALKAN, Ahmet T. (2011). “Memleketin Taşra Hâli”. Taşraya Bakmak. ed. T. Bora. İstanbul: İletişim Yay. 67-76. 5. bs.

ALTINDAL, Yonca (2009). “Erkeksi Siyasetin ‘Erk’siz Dublörleri”. BAÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 12 (21): 351-367.

ALVER, Köksal (2013). “Taşra Hâlleri”. Sosyoloji Divanı (1): 11-23.

ARISTOTELES (2010). Politika. çev. Mete Tunçay. İstanbul: Remzi Kitabevi. 13. bs.

AYDIN, Mustafa (2011). Siyasetin Sosyolojisi/Bir Sosyal Kurum Olarak Siyaset. İstanbul: Açılım Kitap Yay. 3. bs.

BAY, Abdullah (2014). “XVIII, Yüzyıl ve XIX. Yüzyılın İlk Yarısında Osmanlı Taşrasında Siyaset Pratiği: Taşrada İktidar Mücadelesi, Hizipleşme ve Merkez”. Tarihin Peşinde: Uluslararası Tarih ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (12): 1-40.

BORA, Tanıl (2011). “Taşralaşan ve Taşrasını Kaybeden Türkiye”. Taşraya Bakmak. ed. T. Bora. İstanbul: İletişim Yay. 37-66. 5. bs.

CAN, İslam (2015). Türkiye’de Siyasal Güven/Liderler Kurumlar Süreçler. İstanbul: Açılım Kitap.

ÇELİK, Celaleddin (2013). “Taşranın Değişen Sosyolojisi”. Sosyoloji Divanı (1): 25-30.

ÇUKURÇAYIR, M. Akif (2008). “Yerel Demokrasi ve Yerel Siyaset”. Yerel Siyaset. İstanbul: Okutan Yay. 15-36.

DURSUN, Davut (2002). Siyaset Bilimi. İstanbul: Beta Yay.

DURSUN, Davut (2008). “Demokratik Siyasal Kültürün Gelişmesinde Yerel Yönetimler”. Yerel Siyaset. İstanbul: Okutan Yay. 77-86.

ERGİL, Doğu (2000). Siyasetini Arayan Ülke. İstanbul: Can Yay.

HEPER, Metin (2011). Türkiye’nin Siyasal Hayatı: Tarihsel, Kuramsal ve Karşılaştırmalı Açıdan. çev. K. Göksel. İstanbul: Doğan Kitap.

KAHRAMAN, Hasan B. (2008). Türk Siyasetinin Yapısal Analizi–I Kavramlar, Kuramlar. İstanbul: Agora Kitap.

KARABIÇAK, Mevlüt (2008). “Yerel Siyaset Ekseninde Sivil Toplum Örgütleri”. Yerel Siyaset. İstanbul: Okutan Yay. 167-186.

LAÇİNER, Ömer (2011). “Merkez(ler) ve Taşra(lar) Dönüşürken”. Taşraya Bakmak. ed. T. Bora. İstanbul: İletişim Yay. 13-36. 5. bs.

MARDİN, Şerif (2010). Türkiye'de Toplum ve Siyaset. drl. M. Türköne-T. Önder. İstanbul: İletişim Yay. 17. bs.

NARLI, Mehmet (2013). “Romanlar ve Taşralar: Türk Romanında Taşra Algıları Üzerine Bir Değerlendirme”. Bilig (64): 285-316.

ÖĞÜN, S. Seyfi (2010). “Taşra, Siyaset ve Kültür”. Zaman. http://www.zaman.com.tr/yorum_yorum-suleyman-seyfi-ogun-tasra-siyaset-ve-kultur_1032085.html [10.02.2015].

ÖĞÜN, S. Seyfi (2015). “Türkiye'de ‘Sağcılaşma’ ve ‘Solculaşma’ Eğilimleri”. Yenişafak. http://www.yenisafak.com.tr/yazarlar/suleymanseyfiogun/turkiyede-sagcilasma-ve solculasma-egilimleri-1-2010190 [16.04.2015].

ÖZENSEL, Ertan (2013). “Taşranın Yetim Çocuğu: Kır/Sosyal Bilimler Geleneğinde Türkiye'de Kır Toplumunun Ötekileştirilmesi Üzerine Eleştirel Sosyolojik Bir Yaklaşım”. Sosyoloji Divanı (1): 31-44.

PARLAK, Bekir (2007). “Osmanlı Modernleşmesinde (1739-1839) Yönetsel Reformların Merkez-Taşra Ekseninde Değerlendirilmesi”. Akademik Araştırmalar Dergisi (31): 113-136.

PEKDEMİR, Melih (2011). “Taşranın ‘Taşı toprağı altın’da Ne Vardır?”. Taşraya Bakmak. ed. T. Bora. İstanbul: İletişim Yay. 77-99. 5. bs.

ŞENTOP, Mustafa (2014). “Ucuz Bir Taşra Siyaseti Yaklaşımı”. Star. http://www.star.com.tr/politika/mustafa-sentop-ucuz-bir-tasra-siyaseti-yaklasimi-haber-981184/ [11.02.2015].

TURAL, Erkan (2004). “II. Meşruiyet Döneminde Siyasal Partilerin Taşra Politikaları”. Amme İdaresi Dergisi 37 (4): 57-82.

TÜRKÖNE, Mümtaz’er (2013). Siyaset. İstanbul: Etkileşim Yay.

ULUTAŞ, Ejder (2016). Kanaat Önderi. İstanbul: Açılım Kitap Yay.

UYSAL, Ayşen (2011). “Antep’te Siyaset: Yerli, Muhafazakar, Sermayedar”. “Ta Ezelden Taşkındır…” Antep. drl. M. N. Gültekin. İstanbul: İletişim Yay. 445-467.

WEDEL, Heidi (1996). “Gecekondulu Kadınlar ve Yerel Siyaset”. Defter Dergisi (28): 44-55.

YEĞEN, Mesut (2011). Son Kürt İsyanı. İstanbul: İletişim Yay.

YÜKSEL, Mezher (2011). “Çok Partili Dönemde Gaziantep’in Parlamentoda Temsili”. “Ta Ezelden Taşkındır…” Antep. drl. M. N. Gültekin. İstanbul: İletişim Yay. 469-487.


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.