Azerbaycan Türkçesinin Bir Diyalektiyle Yazılmış Luka İncili Üzerine / An Investigation of the Gospel of Luke Written in One of the Dialects of Azerbaijani Turkic

Mehdi Rezaei

Öz


İran kütüphaneleri Farsça ve Arapça eserlerin yanı sıra Türkçe kaynaklar açısından da oldukça zengindir. Bu kütüphanelerin arşivlerinde bulunan yüzlerce Türkçe yazma ve basma eser, geçmiş yüzyıllarda Türk dilinin İran coğrafyasında ne kadar etkili olduğunu göstermektedir. İran kütüphanelerinde din, dil, edebiyat, tarih vb. alanlardaki Türkçe eserler son zamanlarda birçok araştırmacının dikkatini çekmiştir. Bu çalışmada, Azerbaycan Türkçesinin bir diyalektine dayanarak tercüme edilmiş Yeni Ahit'in Luka İncili ele alınmıştır. Eserin dil özellikleri üzerinde durulmuş, çevirinin yapıldığı dönemin ağız özellikleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Eser Lukanın İncili başlığı altında İran Milli Kütüphanesinde 269 numarayla kayıtlıdır. Eseri incelediğimizde, son yüzyılda İran'da Türkçenin hangi ölçüde değişime uğradığı ortaya çıkmaktadır. Lukanın İncili gösterdiği dil özellikleri itibariyle gerek Azerbaycan Türkçesi gerekse İran Türk ağızları için önemli bir kaynak sayılabilir.


Anahtar Kelimeler


Luka İncili, Azerbaycan Türkçesi, Ağız Özellikleri.

Tam Metin:

PDF

Referanslar


Argunşah, M. (2013). Çağatay Türkçesi. İstanbul: Kesit Yayınları.

Azәrbaycan Elmlәr Akademiyası Nәşriyyatı (2006). Azәrbaycan dilinin izahli lüğәti. Bakı: Yazar.

Bicbabaei, B. (2012). Malekan (Melek Kendi) ili ağzı (Yayımlanmamış doktora tezi). Ankara Üniversitesi, Ankara.

Doğan, T. (2010). Urmiye ağızları. (Yayımlanmamış doktora tezi). Kırıkkale Üniversitesi, Kırıkkale.

Ercilasun, A. B. (2008). Türk dili tarihi. Ankara: Akçağ Yayınları.

Ercilasun, A. B. (Ed.). (2007). Türk lehçeleri grameri. Ankara: Akçağ Yayınları.

Ercilasun, A. B. ve Akkoyunlu, Z. (2018). Dîvânu lûgati't-Türk. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Ergin, M. (1971). Azeri Türkçesi, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yay.

Ergin, M. (2009). Türk dil bilgisi. İstanbul: Bayrak Yayınları.

Gökdağ, B. A. (2006). Salmas ağzı Güney Azerbaycan Türkçesi üzerine bir inceleme. Çorum: KaraM Yayınları.

Gülensoy, T. (2007). Türkiye Türkçesindeki Türkçe sözcüklerin köken bilgisi sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Günşen, A. (2006). göster- ve görset- / körset- fiillerinin yapısı üzerine. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20, 35-49.

Harman, Ö. F. (2002). Kitâb-ı mukaddes. İslam Ansiklopedisi (C. 26, s. 75-76). Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.

https://dergipark.org.tr/tr/pub/erusosbilder/issue/23753/253076

https://historyofturkishbible.files.wordpress.com/2015/07/tc3bcrkc3a7e-km-tarihi_version-s.pdf

Karini, J. (2009). Erdebil ili ağızları. (Yayımlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.

Korkmaz, Z. (2010). Gramer terimleri sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Privratsky, B. G. (2015). Kitabı mukaddes’in Türkçe tercümelerinin tarihçesi, 16 –21 yy (C. Şakırgil, Çev.). Erişim adresi:

Rezaei, M. (2016). İran - Zencan bölgesi, Kaydar ve yöresi ağızları. Tahran: Âvâyé Kkâver Yayınları.

Rezaei, M. (2018). Türkiye Türkçesi ile Azerbaycan Türkçesi arasında bulunan fonetik farklılıklar. Uluslararası Türk Lehçe Araştırmaları Dergisi (Türklad). 2, 59-75. https://doi.org/10.30563/turklad.455124

Timurtaş, F. (2005). Eski Türkiye Türkçesi. Ankara: Akçağ Yayınları.

Türk Dil Kurumu (2005). Türkçe sözlük. Ankara: Yazar.


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.