Ömer Seyfettin'in “Horoz” ve “Dünyanın Nizamı” Hikâyelerini Modernizm Çerçevesinde Okumak / Reading Ömer Seyfettin’s Stories “Horoz” and “Dünyanın Nizamı” Within the Framework of Modernism

Arzu Atasoy, Mehmet Temizkan

Öz


Bir eserin yazıldığı anlayışı çözümleyebilmek eserin amacını, mesajını, söylemini anlamak açısından önemlidir. Eserin zemininde bulunan anlayış çerçevesinde gerçekleştirilen okuma, analiz edilecek metne ışık tutar. Ömer Seyfettin, hikâyelerinin incelendiği birçok araştırmada millî-manevi değerlerin inşasına katkı sunan bir yazar olarak konumlandırılmıştır. Bunda kuşkusuz yazarın Türkçülüğün öncülerinden olmasının, millî edebiyat hareketinin odağında bulunmasının, yeni lisanın ilkelerini belirleyip bu ilkeler doğrultusunda eserler kaleme almasının, benimsediği öğretileri hikâyelerinde işlemesinin etkisi vardır. Oysa yazarın pek çok hikâyesine yakından bakıldığında bu hikâyelerin farklı anlayış ve arka planla yazılmış oldukları görülür. Bu çalışmanın amacı, Ömer Seyfettin’in milliyetçi-muhafazakâr bakış açısının ötesinde farklı bakış ve arka planla yazılmış hikâyelerinin de olduğunu ortaya koyarak yazarın eserlerinin farklı okumalarla incelenmesine zemin hazırlamaktır. Bu amaçla çalışmada yazarın birbirinin devamı niteliğinde olan “Horoz” ve “Dünyanın Nizamı” isimli iki hikâyesinde modernizmin izleri sürülmeye çalışılmış, elde edilen bulgular modernizm akımının temel ögeleri referans alınarak oluşturulan başlıklar altında değerlendirilmiştir. Yazarın incelenen hikâyelerinde modernizme temel teşkil edebilecek ögeler yabancılaşma, iletişimsizlik, sisyphos saçma (uyumsuz) kompleksi, anomi, pasif isyan, kahramanın silikleşmesi, arketip ve anne arketipi, freudyen unsurlar ve psikanalizm (bilinçaltı ve rüya, üstben/toplumsal uyumsuzluk, ben/toplumsal uyum, cinsellik) başlıkları altında incelenmiştir. İnceleme sonucunda “Horoz” ve “Dünyanın Nizamı” isimli hikâyeler, zengin veriler sunmaları açısından modernist unsurlarla kaleme alınmış hikâyeler olarak kabul edilmiştir.


Anahtar Kelimeler


Ömer Seyfettin, hikâye, modernizm, Sigmund Freud, psikanalitik kuram.

Tam Metin:

PDF

Referanslar


Akyıldız, H. (1998). Bireysel ve toplumsal boyutlarıyla yabancılaşma. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 3/3, 163-176.

Akyüz, K. (1995). Modern Türk Edebiyatının ana çizgileri. Ankara: İnkılap Yayınevi.

Çolak, T. (1998). Modernizm-sanayileşme, sanayi toplumu bağlamında ortaya çıkan sosyo-kültürel ve ekolojik riskler.(Yüksek Lisans Tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.

Freud, S. (1941). Totem ve Tabu I. (N. Berkes, çev.). İstanbul: Cumhuriyet.

Freud, S. (1967). Cinsiyet ve psikanaliz. (S. Hilav, çev.). İstanbul: Varlık Yayınları.

Freud, S. (1995). Sanat ve sanatçılar üzerine. (K. Şipal, çev.). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

Freud, S. (2000). Psikanaliz üzerine. (K. Şipal, çev.). İstanbul: Cem Yayınevi.

Freud, S. (2001). Psikanaliz üzerine. (A. A. Öneş, çev.). Ankara: Say Yayınları.

Freud, S. (2014a). Rüyaların yorumu. C. I. (İ. Kırımlı, çev.).Ankara: Alter Yayıncılık.

Freud, S. (2014b). Rüyaların yorumu. C.II. (İ. Kırımlı, çev.).Ankara: Alter Yayıncılık.

Freud, S. (2017). Cinsellik üzerine. (A. A. Öneş, çev.). İstanbul: Say Yayınları.

Fromm, E. (2016). Freud düşüncesinin büyüklüğü ve sınırları. (A. Arıtan, çev.). Ankara: Say Yayınları.

Geçtan, E. (1998). Psikanaliz ve sonrası. İstanbul: Remzi Kitabevi.

Giddens, A. (2012). Sosyoloji. (Z. Mercan, çev.). İstanbul: Kırmızı Yayınları.

Gökberk, M. (1999). Felsefe tarihi, İstanbul: Remzi Kitabevi.

Gökmen, A. (2013). Ruhçözümleyici Eleştiri. R. Filizok ve E. Saltık (Ed.)Eleştiri kuramları (s. 66-85). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.

Jung Carl, G. (2006). Analitik psikoloji. (E. Gürol, çev.). İstanbul: Payel Yayınları.

Krafft EbingR. V. (1906). Psychopathia sexualis: With especial reference to the anthipathic sexual instinct, a medio-forensic study. (F. J. Rebman, çev.). New York: Physicians and Surgeons Book Company.

Lacan, J. (2012). Babanın Adları. (M. Erşen, çev.). İstanbul: MonoKL Yayınları.

Mannoni, O. (1992). Freud. (V. Atayman ve T. Kurultay, çev.). İstanbul: Alan Yayıncılık.

Özaltıok, B. A. (2011). Yusuf Atılgan’ın romanlarındaki modernist unsurlar.(Yüksek Lisans Tezi). Çukurova Üniversitesi, Adana.

Seyfettin, Ö. (2015). Ömer Seyfettin bütün hikâyeleri.(N. H. Polat, haz.). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

Tyson, L. (2006). Critical theory today: A user friendly guide. New York: Routledge.

Yürek, H. (2005). Cumhuriyet dönemi Türk romanında modernizmin yeri.(Yüksek Lisans Tezi). Mersin Üniversitesi, Mersin.


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.