Silifke Uzuncaburç’ta Geleneksel Yöntemlerle Pekmez Yapımı Üzerine Halk Bilimsel Bir İnceleme / A Folklore Study on Traditional Grape Molasses Production in Silifke Uzuncaburç

Turgay Kabak

Öz


Mersin ili Silifke ilçesine bağlı olan Uzuncaburç, tarihi milattan önceki dönemlere kadar giden eski bir yerleşim yeridir. Türklerin Anadolu’ya yerleşmeye başladığı dönemlerde konar-göçer Yörük Türkmenlerin yerleştiği Uzuncaburç’ta en temel geçim kaynakları tarım ve hayvancılık olmuştur. Hayvan olarak keçi, koyun gibi küçükbaş hayvanlar besleyen yöre halkı, tarımsal ürün olarak da buğday, arpa, nohut gibi tahılları yetiştirmişlerdir. Ancak bölge halkının yetiştirdiği tek tarım ürünü bunlar değildir. Bunların dışında bir de bağcılık vardır. Özellikle yerleşim yerinin merkezinde ve merkez çevresinde büyük miktarda üzüm bağı bulunmaktadır. Bu bağlamda yörede bağı olmayan aile neredeyse yoktur. Bağcılığın bu kadar yaygın olmasının en büyük sebebi Uzuncaburç’ta kökeni Türklerden önceki dönemlere kadar uzanan köklü bir bağcılık kültürü olmasıdır. Bu makalenin amacı yöredeki geleneksel pekmez üretim yöntemlerinin tespit edilip bu üretimin kültürel boyutunu araştırmaktır. Çalışmada saha araştırma yöntemi ile pekmez üretimi, bu üretim esnasında kullanılan etnografik araç gereçler ve üretim sırasında ortaya çıkan sözlü kültür ürünleri tespit edilip gelenek açısından incelenmiştir. Çalışmanın sonucunda Uzuncaburç halkının kendisinden önceki bölge sakinlerinden devraldıkları bağcılık geleneğini devam ettirdikleri, onların kullandığı şarap üretim yöntemlerini daha da geliştirerek pekmez üretiminde kullandıkları ve Orta Asya Türk mutfağından getirdikleri pekmez üretim geleneğini yeni coğrafyanın şartlarına uyarlayarak başarılı bir şekilde devam ettirdikleri tespit edilmiştir.


Anahtar Kelimeler


Silifke, Uzuncaburç, pekmez yapımı, yerel mutfak, mutfak kültürü.

Tam Metin:

PDF

Referanslar


Altıntaş, Ö. (1999). Çal yöresinden üretilen üzüm çeşitleri ve yörede üretilen pekmezlerin bazı özellikleri (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Pamukkale Üniversitesi, Denizli.

Aslan, İ. (1988). Silifke tarihi. Adana: Kemal Matbaası.

Ayşe F. (2018). Ev kadını. (Haz. Turgut Kut). İstanbul: Çiya Yayınları.

Başal, Ş. (1993). Antik Silifke ve çevresi. Mersin: Gözde Ofset.

Bayrak, M. F. (2015a). Güneydoğu Anadolu yemekleri. İstanbul: Alfa Yayınları.

Bayrak, M. F. (2015b). İç Anadolu yemekleri. İstanbul: Alfa Yayınları.

Bayrak, M. F. (2015c). Doğu Anadolu yemekleri. İstanbul: Alfa Yayınları.

Bayram, M. (2004). Geleneksel tadıyla lezzet soframız. İstanbul: Çelik Yayınevi.

Bottoni, E. U. (2015). Üzümler ve insanlar toprak ana, bağban baba. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

Gürsoy, D. (2013). Yiyelim içelim, tarihini bilelim. İstanbul: Oğlak Yayıncılık.

Gürsoy, D. (2014). Deniz Gürsoy’un gastronomi tarihi. İstanbul: Oğlak Yayıncılık.

Öztan, T. T. (2016). Bir lezzet cenneti gurme kent Gaziantep mutfağı. İstanbul: Oğlak Yayıncılık.

Söylemezoğlu, G. (2005). Arkeolojik buluntuların ışığı altında Anadolu bağcılığının tarihçesi, K. Toygar ve N. B. Toygar (Haz.). Ankara’da bağcılık ve bağ kültürü içinde Ankara: Birlik Matbaacılık.

Şükürov, Q. (2007). Geçmişten günümüze Avşarlar, Hayati Beşirli, İbrahim Erdal (Ed.). Anadolu’da Yörükler tarihi ve sosyolojik incelemeler içinde Ankara: Phoenix Yayınları.

Taşkıran, C. (2009). Silifke Ulu Kent. Silifke: Sim Matbaacılık.

Uçar, A. (2019, 7 Şubat). Geleneksel Türk tadı pekmez. Erişim adresi: http://sozriko.blogspot.com/2019/02/geleneksel-turk-tad-pekmez.html

KAYNAK KİŞİLER

KK 1: Fatmana Yılmaz, Okuma yazması yok, 71 yaşında

KK 2: Elife Kabak, Lise mezunu, 54 yaşında

KK 3: Gürgel Sak, Okuma yazması yok, 75 yaşında

KK 4: Emine Güçlü, Okuma yazması yok, 74 yaşında

KK 5: Mustafa Kabak, Okuma yazması yok, 81 yaşında

KK 6: Süleyman Kabak, İlkokul mezunu, 55 yaşında

KK 7: Davut Üre, İlkokul mezunu, 65 yaşında

KK 8: Muhammet Üre, İlkokul mezunu, 70 yaşında

KK 9: Mahmut Güçlü, Okuma yazması yok, 76 yaşında

KK 10: Veli Yılmaz, 80 yaşında, İlkokul mezunu


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.